Artıq süni intellektin indi mövcud olduğu formada hansı ciddi səhvlərə yol verə biləcəyi məlumdur. Bununla belə, insanlar çox vacib məsələlərdə maşına etibar edirlər. Süni intellekt həkimlərə, hakimlərə, polislərə kömək edir, bəs qərar qəbul edərkən onu nə istiqamətləndirir?
Aztibb.az tibbdə süni intellektin tətbiqi, faydalarıl və fəsadları barədə gazeta.ru saytında dərc olunan yazıya diqqət çəkib.
Bu gün öz-özünə öyrənmə sistemləri hakimlərə və polislərə qərar qəbul etməyə və hətta hələ törədilməyən cinayətləri proqnozlaşdırmağa kömək edir. Eyni zamanda, bu cür sistemlərin istifadəçiləri həmişə nəyə əsaslanaraq nəticə çıxardıqlarını bilmirlər.
ABŞ-da süni intellekt məhkəməyə hökm çıxarmağa, qabaqlayıcı tədbirlər seçməyə və cəzanın yüngülləşdirilməsinə dair qərarlar qəbul etməyə kömək edir. Maşın şübhəli şəxs haqqında məlumatları öyrənərək onu cinayətə meylli hesab edərsə, şərti cəza əvəzinə real cəza verilə və ya girovdan imtina edilə bilər.
Çinin bəzi bölgələrində daha da irəli adımmlar atılıb - onlar qanunu pozmazdan əvvəl də potensial cinayətkarları tapmaq üçün süni intellektdən istifadə edirlər.
Üz tanıma sistemləri olan kameralar vətəndaşları izləyir və şübhəli bir şey qeydə alındıqda hüquq-mühafizə orqanlarına xəbər verir. Məsələn, kimsə bir anda çox təhlükəli maddə alırsa, ondan terror aktı hazırlamaq üçün istifadə oluna bilər. Polis şübhəli davranışa görə tutulan şəxsi həbs etmək və ya onu məcburi yenidən təhsilə göndərmək hüququna malikdir.
Bundan əlavə, ABŞ və Böyük Britaniyanın bəzi ərazilərində polis məmurları yaxın gələcəkdə insidentin harada baş verəcəyini müəyyən edən kompüter sistemindən istifadə edirlər. Bu, bir çox amilləri nəzərə alır: ərazinin kriminal tarixi, sosial-iqtisadi vəziyyəti və hətta hava proqnozu.
Yeni texnologiyalar tibbdə də geniş istifadə olunur. Süni həkimlər xəstələrə məsləhət verir, diaqnoz qoyur, müayinə nəticələrini təhlil edir və əməliyyatlar zamanı cərrahlara köməklik göstərir.
Səhiyyə sahəsində ən məşhur öz-özünə öyrənmə sistemlərindən biri “IBM Watson Health” texnologiyasıdır. Həkimlər xəstəliklərə diaqnoz qoymaq və müvafiq terapiya təyin etmək üçün süni intellekti öyrədirlər.
Lakin 2018-ci ilin yayında məlum oldu ki, sistem xərçənglə mübarizə üçün səhv tövsiyələr verir. Xüsusilə, ağır qanaxma olan bir xərçəng xəstəsi üçün Watson daha çox qan itkisinə səbəb ola biləcək bir dərman tövsiyə edib.
Təbii ki, canlı həkimlər də səhv edirlər, lakin süni intellektin iştirakı ilə qəbul edilən qərarlara görə məsuliyyət fərqlidir. Belə olduqda həkim, yüz minlərlə elmi məqalə, kitab və hadisə tarixçələrini “öyrənmiş” dəmir paltarlı həmkarına tabe olmamaq riskinə düşəcəkmi? Və risk etməsə, səhvini etiraf edəcəkmi?
İnsanların taleyini həll edən süni intellektin əsas problemlərindən biri də onun iş mexanizmlərinin çox vaxt qeyri-şəffaf olması və xəta baş verdikdə ona nəyin səbəb olduğunu və onun təkrarlanmasının qarşısını necə alacağını müəyyən etməyin mümkün olmamasıdır.
İnsanların həyatından və taleyindən söhbət gedəndə kommersiya sirlərini ön plana çəkməyə dəyərmi?
Müxtəlif ölkələrin siyasətçiləri süni intellekt prinsiplərinin qeyri-şəffaflığı problemini həll etməyə çalışırlar. Avropada avtomatlaşdırılmış sistemin verdiyi qərar sizin maraqlarınıza təsir edərsə, onun hansı əsasla nəticəyə gəldiyini bilmək hüququnuz var. Yaponiya da bu yolla getməyi planlaşdırır, baxmayaraq ki, müvafiq qanun hələ də nəzərdən keçirilir.
Bəşəriyyətin maşınların köməyindən imtina edəcəyini gözləməyə dəyməz. Süni intellektin ədalətli və dəqiq qərarlar qəbul etməsinə inam yaranana qədər biz yalnız smart sistemləri yaradan və istifadə edən insanların qanunlarına və səriştəsinə etibar edə bilərik.
