Hər hansı xarici dəyişiklik müəyyən bir problemdən xəbər verir. Məsələn, döş dərisinin geri çəkilməsi, yaxud döş konturlarının deformasiyası - təcili tibbi yardım üçün bir səbəbdir.

Aztibb.az xəbər verir ki, bunu həkim-onkoloq Aleksandr Komyaxov Medportal.ru-ya süd vəzi xərçəngi diaqnozu və qarşısının alınması barədə danışarkən deyib.

Müsahibəni təqdim edirik:

- Hazırda süd vəzi xərçəngi xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin statistikası necədir?

- Ötən illərlə müqayisədə tədricən artım müşahidə edilir. Bu, ilk növbədə diaqnozun tez, zamanında və düzgün qoyula bilməsi, həmçinin əhalinin yaşlanması ilə əlaqədardır.

- Süd vəzi xərçənginin son zamanlar "cavanlaşdığına" dair bir fikir var. Bu nə dərəcədə doğrudur? Süd vəzi xərçəngi hansı yaşda qadınlar üçün həqiqi bir təhlükəyə çevrilir?

- Xeyr, belə deyil. Diaqnostik tədbirlərin yaxşılaşdırılması səbəbindən artım müşahidə edilir. Lakin statistika gənc nəsildə bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayında artım göstərmir. Əvvəlki kimi, 45 və daha yuxarı yaşlı xəstələr qrupunda süd vəzi xərçənginə tutulma riski kəskin dərəcədə yüksəkdir.

- Hazırda bu diaqnozdan ölüm nisbəti nə qədərdir və zamanla dəyişə bilirmi?

- 1990-cı illərin ortalarından bəri süd vəzi xərçəngindən ölüm halı cüzi də olsa - illik 0,2% azalıb.

- Bu xəstəliyin müalicəsi necə aparılır? Müalicənin daha münasib olacağına ümid varmı?

- Süd vəzi xərçənginin müalicəsində mövcud tendensiyalar müalicənin sərtliyini azaltmağa yönəlib. Bu xəstə üçün təhlükəsiz və texniki cəhətdən mümkün olduğu hallarda mastektomiya əvəzinə döş qoruma əməliyyatlarının daha geniş tətbiqində özünü göstərir.

- Süd vəzi xərçənginin yaranma səbəbləri hələ məlum deyil, lakin bu riski artıran müxtəlif amillər var. İrsi amil nə dərəcədə rol oynayır?

- Əksər hallarda süd vəzi xərçəngi sporadik, yəni özbaşına yaranan bir xəstəlikdir, lakin 10-15 faiz hallarda irsi ola bilir. Süd vəzi xərçənginin irsi formalarının əksəriyyəti BRCA1 və BRCA2 genləri ilə əlaqələndirilir (DÖVR XƏRÇƏNGİ GENERLERİ 1 və 2). Bu genlər genetik materialın (DNT) düzəldilməsi və hüceyrələrin mümkün şiş çevrilməsinin qarşısını alma proseslərini tənzimləməkdən məsuldur. Lakin bu genlərdə qüsur və mutasiyaların olması döş və yumurtalıq xərçənginin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

- Süd vəzi xərçəngi ilə bağlı bir çox mifologiya var. Məsələn, dar büstqalterlər. Amerikada aparılan tədqiqatlar bunun əksini sübut edib. Başqa dəlillər varmı? Qadınlar alt paltarı seçimlərində nəyə diqqət edilməlidir?

- Hüceyrələrin genetikasının zədələnməsi süd vəzi xərçəngi də daxil olmaqla şiş xəstəliklərinin yaranmasında mühüm rol oynayır. Ancaq bu prosesin büstqalterlər və ya alt paltarının digər xüsusiyyətləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.

- Nullipar qadınlarda risk yüksəkdir və ya əksinə? Gec doğuş halları kimi digər amillər bu xəstəliyə təsir edirmi? Bəs sonsuzluq üçün IVF və ya hormon terapiyası nədir?

- Gec doğuşun hormona həssas süd vəzi xərçəngi riskini artıran bir amil olduğuna inanılır. Nullipar qadınlarda bu xəstəliyin yaranma ehtimalı həqiqətən yüksəkdir. Ancaq bu gün IVF riskinin artdığını göstərən statistik məlumatlar yoxdur.

- Bir ginekoloqa neçə yaşından sonra müayinəyə gedilməlidir? Süd vəzilərinin müntəzəm mamoqrafiyası, yoxsa ultrasəs müayinəsi vacibdir? Bu iki növ tədqiqat arasındakı fərq nədir? Və ümumiyyətlə, bu xəstəliyin inkişaf riskini azaltmaq üçün nə etmək lazımdır?

- Tibbi müayinənin aparılması qaydası Səhiyyə Nazirliyinin əmrinə əsasən, 40 ilə 75 yaş arasında olan hər bir qadın iki ildə bir dəfə proqnozlaşdırılan rentgenoqrafiya ilə mamoqrafiya tövsiyə olunur. BRCA mutasiyasına məruz qalan yüksək riskli xəstələr üçün süd vəzi xərçənginin araşdırılmasına daha erkən başlanılması tövsiyə olunur. 21 yaşdan daha erkən buna ehtiyac yoxdur. Bu risk qrupuna aid olanlar ildə bir dəfə süd vəzilərinin MRT-sini etdirməli və həkim müayinəsində olmalıdırlar.

Məsələn, ailədə ən erkən 40 yaşında süd vəzi xərçənginə tutulan varsa ildə bir dəfə müayinədən keçmək tövsiyə olunur. Digər risk qrupuna aid olan ailə üzvü həmin yaş dövründən 25 il əvvəl deyil, 10 il əvvəl müayinə olunmalıdır. Yəni 15 yaşında deyil 30 yaşında. BRCA1 / 2 mutasiyası olan xəstələri əhatə edən süd vəzi xərçəngi inkişaf riski artan xəstələr üçün qoruyucu hormon terapiyası təmin edilir.

- Keçmişdə özünümüayinə fikri mövcud idi. Lakin həkimlər bunun yanlış olduğunu bildirir. Sizin bununla bağlı fikriniz?

- Çox vaxt xəstələr neoplazmanın varlığını özləri hiss edirlər. Lakin təəssüf ki, xəstəliyin ilkin mərhələlərində bu müayinə həqiqətən, neoplazmanın çox kiçik olması səbəbindən nəticə vermir.

- Süd vəzi xərçəngi əlamətləri ümumiyyətlə olmaya bilər. Bu xəstəlikdən şübhələnməli və həkimə müraciət etmək üçün səbəb ola biləcək əlamətlər var?

- Hər hansı xarici dəyişiklik müəyyən bir problemdən xəbər verir. Məsələn, döş dərisinin geri çəkilməsi, yaxud döş konturlarının deformasiyası - təcili tibbi yardım üçün bir səbəbdir.