Təbii həyatdan uzaqlaşmaq bir çox xəstəliklərin tezliyini artırır. Eynilə Kron və xoralı kolit xəstəlikləri kimi. Erkən diaqnoz və müntəzəm izləmə ilə müalicəsi mümkün olan bu xəstəliklərə laqeyd yanaşılsa, xərçəng riski ola bilər.
Aztibb.az “TRT Haber”ə istinadən xəbər verir ki, təbii həyatdan uzaqlaşmaq bu xəstəliklərin artmasının ilk səbəbidir. Digər səbəb isə əksər xəstəliklərdə olduğu kimi stressdir.
Həzm sistemi pozğunluğundan əziyyət çəkən insanların sayı göz ardı etmək üçün çoxdur. Gəncdən qocaya hər yaşda baş verə bilən bu xəstəliklər həyat keyfiyyətinə təsir etmək bir yana, müalicə edilmədikdə ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Son illərdə tez-tez rast gəlinən Kron və xoralı kolit xəstəlikləri bunlardan yalnız ikisidir. “İltihabi bağırsaq xəstəlikləri” adı altında olan bu iki xəstəlik tez-tez birlikdə xatırlanır. Lakin onların hər ikisinin orqanizmə vurduğu zərər və müalicə üsulu fərqlidir. Bu iki xəstəliklə bağlı bilməli olduğumuz məqamları Sağlamlıq Elmləri Universiteti Gülhane Təhsil və Araşdırma Xəstəxanasının professoru Dr Əhməd Uyğunla danışdıq.
Hansı simptomlar görünür?
Kron və xoralı kolit xəstəlikləri eyni qrupda olsalar da, fərqli simptomlara malikdirlər. Professor xoralı kolitin ilk əlamətlərini belə təsvir edib:
“Güclü qarın ağrısı və qanlı ishal ilə başlayır. Nadir hallarda mucus adlı maye də görünür. Bu, ən çox 10 gün ərzində qanlı ishala çevrilir. İlkin olaraq xəstədə qaz, gəyirmə və şişkinlik kimi həzm sistemi şikayətləri ola bilər.”
Kron xəstəliyi həzm sistemi şikayətləri və qarın ağrısı ilə başlayır. İshal yalnız bu xəstəliyin sonrakı mərhələlərində müşahidə olunur:
“Çünki Kron xəstəliyi ağızdan anusa qədər təsir etsə də, nazik bağırsağın aşağı hissəsini 45 faiz nisbətində tutduğundan xəstələrə bəzən 1-2 il gecikmə diaqnozu qoyulur. Əvvəlcə xəstələrə həzm problemi olduğu bildirilir, onlara mədə dərmanları və karminativ dərmanlar verilir”.
Hər ikisi xroniki xəstəliklərdir
Həm Kron xəstəliyi, həm də xoralı kolit xroniki xəstəliklərdir.Onlar zaman-zaman alovlana bilər. Xoşbəxtlikdən hər iki xəstəlik bu gün müalicə olunur, xəstənin normal həyat sürməsinə şərait yaradır.
"Biz hər iki xəstəliyi 85 faiz nisbətində dərman müalicəsi ilə müalicə edə bilərik. Kron xəstəliyi xoralı kolitdən fərqli olaraq üç yolla irəliləyir. Ülseratif kolit kimi, iltihablı tip ağızdan anusa qədər bütün mədə-bağırsaq sistemini təsir edir. Ancaq xoralı kolit yalnız yoğun bağırsağa təsir göstərir. Bundan əlavə, Kron xəstəliyinin bəzi növlərini müalicə etmək çətindir. Kron xəstəliyində cərrahiyyə arzuolunan bir prosedur deyil. Çünki əməliyyat olunan yerlərdə xəstəlik adətən təkrarlanır. Xəstəliklərin 70-80 faizi ilk 5 il ərzində təkrarlanır”, - deyə provessor vurğulayıb.
Müalicə necə aparılır?
Həkim bildirib ki, son illərdə inkişaf edən tibb sayəsində xoralı kolit çox daha uğurla müalicə olunur:
“Xəstələrin 90-95 faizi sağlam insandan alınan nəcisin mikrobiotası tamamilə sağlam olduqdan sonra xəstəyə köçürülərək müalicə olunur. Bütün bunlara baxmayaraq müalicə nəticə vermirsə, o zaman əməliyyat edilir”.
Qeyd edib ki, Kron xəstəliyində bioloji agentlərlə müalicə, yəni nəcis mikrobiotasının transplantasiyası 90 faiz sağalmanı təmin edir. Buna baxmayaraq yaxşılaşma əldə olunmazsa, cərrahi müdaxilələr işə düşür. Çünki əməliyyat olunan yerlərdə xəstəlik adətən təkrarlanır. Xəstəliklərin 70-80 faizi ilk 5 il ərzində təkrarlanır. Bu səbəbdən də əlavə inyeksiya terapiyası dediyimiz dərman terapiyası və mikrobiota nəcis transplantasiyası ilə bu problemi mümkün qədər həll etməyə çalışırıq.
