Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri (CDC) burnunuzu steril olmayan kran suyu ilə yaxalamağın potensial təhlükələrini vurğulayan yeni hesabat dərc edib.

Aztibb.az xəbər verir ki, “Emerging Infectious Diseases” jurnalında dərc olunan hesabata görə, bunlar ağciyərlərin və ya beynin amöb infeksiyalarıdır.

Agentlik 1994-2022-ci illər arasında Acanthamoeba adlı bir amöba növünə yoluxmuş 10 ABŞ xəstəsinin vəziyyətini ətraflı şəkildə açıqlayıb. Son on ildə 9 hadisə baş verib. Xəstələnməzdən əvvəl bütün xəstələr burun keçidlərini yuyarkən, əksəriyyəti müxtəlif üsullardan istifadə edib. Onlar bunu müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən xroniki sinüzit və ya sinus iltihabının simptomlarını aradan qaldırmaq üçün ediblər.

Xəstələr amebik infeksiya nəticəsində bir sıra sağlamlıq fəsadları ilə üzləşiblər. Altı nəfərdə dəri xəstəlikləri, altı nəfərdə isə beyin və onurğa beyninə təsir edən qranulomatoz amöb ensefalit (GAE) adlı nadir sinir sistemi infeksiyası inkişaf edib. Yoluxmuş 10 nəfərdən yeddisi xəstəlikdən sağ qalıb, üç nəfər isə dünyasını dəyişib.

Bütün yoluxmuş xəstələrin immun sistemləri zəifləmişdir, əksər hallarda onlarda xərçəng var idi və müalicə olunurdu. Burnunu yaxalamaq üçün hansı sudan istifadə etdiyini bildirən beş nəfərdən dördü krandan su istifadə etdiyini, biri isə steril su istifadə etdiyini söyləyib.

Kran suyu adətən mədə turşusu ilə öldürülən az sayda mikrob ehtiva edir. Ancaq bu mikroorqanizmlər burunda yaşaya bilər və oraya daxil olarsa, infeksiyaya səbəb ola bilər. Steril olmayan kran suyu ilə burun yuyulması əvvəllər müxtəlif amöb infeksiyaları ilə əlaqələndirilib, məsələn, beyin yeyən amöb Naegleria fowleri və Balamuthia mandrillaris tərəfindən törədilən infeksiyalar.

Acanthamoeba amöbaları həmçinin çaşqınlıq, baş ağrısı və qıcolma simptomları ilə həyat üçün təhlükəli və beyinə zərər verən xəstəliyə səbəb ola bilər. Amöbalar bütün dünyada rast gəlinir və həm torpaqda, həm də su hövzələrində, o cümlədən göllərdə, çaylarda və kran sularında yaşayır.

Beləliklə, yeni CDC hesabatının tapıntıları burun yumağı tətbiq edənlərə bunu təhlükəsiz etmək üçün bir xatırlatma rolunu oynayır. CDC burun irriqasiyası həyata keçirən hər kəsə qaynadılmış, steril və ya distillə edilmiş sudan istifadə etməyi tövsiyə edir. Məsələn, krandan suyu sterilizasiya etmək üçün ən azı bir dəqiqə və ya 6500 futdan (2000 metr) yuxarı olduqda üç dəqiqə qaynadılmalıdır. İstifadədən əvvəl həmişə soyuducuda saxlanmalıdır.

"Biz bu araşdırmanı dərc etdik, çünki insanların bu riskdən xəbərdar olmasını istəyirik", - deyə CDC-nin həkim və tibbi epidemioloqu və tədqiqatın baş müəllifi Julia Haston bildirib.

Acanthamoeba bədənə müxtəlif yollarla, o cümlədən gözlər, zədələnmiş dəri və ya tənəffüs yolları vasitəsilə daxil ola bilər. Bu, bir növ fürsətçi patogendir, yəni adətən sağlam insanlara zərər vermir, lakin kiminsə zəifləmiş immun sistemi varsa və ya zədələnmiş toxuma vasitəsilə bədənə daxil olarsa, bundan faydalana bilər. Orqan transplantasiyası, xərçəng, HİV və ya diabet xəstələri infeksiyaya yoluxma riski daha yüksəkdir.

Acanthamoeba hər yerdə tapılır, buna görə də bir insanın necə yoluxacağını müəyyən etmək və ya infeksiyanın qarşısını almaq yollarını müəyyən etmək çox vaxt çətindir.

Bununla belə, müəlliflər təhlükəsiz həyata keçirildikdə allergiya və ya soyuqdəymə əlamətlərini aradan qaldırmaq kimi bir sıra sağlamlıq faydalarına malik olan təhlükəsiz burun yumağın əhəmiyyəti barədə məlumatlılığın artırılmasının zəruriliyini vurğulayırlar.