Kişilərdə və uşaqlarda xaya burulması diaqnozunun gecikməsi xayanın əməliyyatla tam götürülməsinə səbəb ola bilər. Ev şəraitində xaya burulmasını qismən də olsa bilmək mümkündür.

 

Aztibb.az xəbər verir ki, bu barədə Kliniki Tibbi Mərkəzin Radiologiya şöbəsinin həkim-radioloqu Şəbnəm Topbaştekin məlumat verib.

 

Həkim bildirib ki, xaya burulması toxum ciyəsinin ətrafında dönməsi nəticəsində xayanın qanlanmasının pozulması və xayanın işemiyası ilə nəticələnən və təcili həkimə müraciət olunmalı vəziyyətdir. Ümumiyyətlə, xayada yaranan bütün ağrılar təcilidir və diqqət tələb edir. Doğumdan 60 yaşa kimi hər yaşda rast gəlinir. Lakin əsasən 20 yaşdan əvvəl (daha çox 14 yaşında) meydana gəlir və anidən kəskin ağrı ilə özünü büruzə verir.20 yaşdan yuxarı isə 10% rast gəlinir.

Onun sözlərinə görə, böyüklərdə xaya burulması zamanı xayanı xilas etmək uşaqlara nisbətən daha çətindir. Təəssüf ki, xayanın çıxarılma səbəblərindən biri də diaqnozun gec qoyulmasıdır. Xaya götürülmüş kişilərdə, xüsusilə yeniyetmələrdə psixoloji pozğunluqlar ola bilər. Buna görə də əməliyyatı icra edən uroloqunuzla məsləhətləşərək protez istifadə edilməsi, həmçinin psixoloq dəstəyi məqsədəuyğundur.

 

"Burulma başladıqdan 4 saat müddətində qan təchizatı getdikcə zəiflədiyindən, xaya parenximasında zədələnmə başlayır. Bəzən uroloqun fiziki müayinəsində burulma düşünülsə də, ultrasəs müayinəsindəki hidrosel (xaya kisəsinə normadan artıq su yığılması) və xayadakı şişmə kimi əlamətlər diaqnozun istiqamətini dəyişdirir. Xəstə mütləq doppler müayinə olunmalıdır", - deyə radioloq bildirib.

 

Şəbnəm Topbaştekin qeyd edib ki, diaqnoz 4-6 saat müddətində qoyularsa xaya əməliyyatı daha uğurlu olur. Burulmadan 12 saat sonra burulmuş xayada 20% canlı toxuma tapıla bilər. 24 saat sonra isə tamamilə canlı toxuma qalmır.

 

Radioloq bildirib ki, ev şəraitində bəzi əlamətlərə görə nisbətən də olsa burulmanı təyin etmək mümkündür. Bu əlamətlərə xayada qəfil ağrının başlaması, burulan xayanın sərt, həssas və gərgin olması, o biri xayaya nisbətən yuxarıda yerləşməsi daxildir.