Arxeoloqların yeni kəşfi qədim sivilizasiya və o dövrün ictimai sağlamlıq məlumatlarını öyrənməyə imkan verir
14.02.2024 11:45

Məşhur arxeoloq Emmanuel Lepagenin rəhbərliyi ilə alimlər bu yaxınlarda Misirdə heyrətamiz bir kəşf ediblər - onlar tarixdən əvvəlki uşaqların qalıqlarını aşkar ediblər. Bu kəşf Krallar Vadisi ərazisində mütəxəssislər qrupu tərəfindən aparılan hərtərəfli arxeoloji tədqiqat sayəsində mümkün olub.

Aztibb.az xəbər verir ki, “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) elmi jurnalında dərc olunan tədqiqat tarixdən əvvəlki cəmiyyət və onun uşaqlarla əlaqəsini dərk etməyimizə mühüm töhfədir. Qazıntılar zamanı tapılan qalıqlar təxminən eramızdan əvvəl 4000-ci illərə aiddir və bu, onları Misirdə indiyə qədər tapılan ən qədim uşaq qalıqlarından birinə çevirir.

Bu tapıntının əsas xüsusiyyətlərindən biri də qalıqların təkcə yeni doğulmuş uşaqlara deyil, yetkin yaşlı uşaqlara da aid olmasıdır. Bu, alimlərə qədim misirlilərin uşaqları ilə necə davrandıqları və kiçik insanların ölümü ilə bağlı hansı ritualları yerinə yetirdikləri və ölüm səbəbləri barədə fərziyyələr irəli sürməyə imkan verir.

Arxeoloqlar qalıqların kiçik gil qablara yerləşdirildiyini aşkar ediblər ki, bu da qədim misirlilərin uşaqları üçün müəyyən dəfn mərasimləri yerinə yetirdiyini göstərir. Bu onu göstərə bilər ki, o dövrdə uşaqların cəmiyyətdə özünəməxsus yeri vardı və onların ölümü rituallarla müşayiət olunurdu.

Qalıqların sonrakı təhlili elm adamlarına bu uşaqların ölümünə səbəb ola biləcək bəzi xəstəlikləri və xəsarətləri müəyyən etməyə imkan verib. Onlardan bəzilərinin malyariya kimi yoluxucu xəstəliklərdən əziyyət çəkməsi, bu xəstəliklərin o dövrdə adi olduğunu göstərir. Digər uşaqlarda, ehtimal ki, qəza və ya zorakılıqla bağlı fiziki travma əlamətləri müşahidə olunub.

Bu kəşf qədim Misir cəmiyyəti və onun uşaqlara münasibəti haqqında anlayışımız üçün çox böyük təsirə malikdir. Bu, bizə bu qədim sivilizasiyanın tarixini daha dərindən öyrənməyə və onun mədəniyyəti, inancları və adət-ənənələrini öyrənməyə imkan verir. Bundan əlavə, bu tapıntılar gələcək tədqiqatlar üçün başlanğıc nöqtəsi ola bilər və qədim dövrlərdə uşaq təbabəti və ictimai sağlamlıq haqqında biliklərimizi genişləndirməyə kömək edə bilər.

PNAS jurnalında dərc edilən araşdırmanın nəticələri bütün dünya alimlərinin böyük marağına səbəb olub. Onlar bu kəşfin əhəmiyyətini və onun arxeologiya, antropologiya, tibb və tarix daxil olmaqla müxtəlif elm sahələrinə potensial təsirini qəbul edirlər.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
AMEA-da akademik Vəli Axundovun 110 illiyi qeyd edilib
Nizami Tibb Mərkəzinin ümumi cərrahı dünyasını dəyişib
Respublika QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzi özəl tibb müəssisəsində infeksiyalara yoluxma risklərinin idarə olunması ilə bağlı təlim keçirib
Azərbaycanlı alim 16 ölkə transplantoloqlarının toplaşdığı beynəlxalq simpoziumda iki məruzə ilə çıxış edib
Liv Bona Dea Xəstəxanasının Pediatrik Reanimasiya və İntensiv Terapiya Bölməsinin fəaliyyətə başlamasından 2 il ötür
 Şəki Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında növbəti qanvermə aksiyası    
 Tədris Cərrahiyyə Klinikasında boyunun orta kistası uğurla əməliyyat olunub   
Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında bir sıra məsələlər müzakirə edilib
“Azərbaycan dili” (ingilis qrupları üçün) dərsliyi işıq üzü görüb
Bakı Sağlamlıq Mərkəzinin həkimləri beynəlxalq konfransda təmsil olunublar
Azərbaycan Pediatrlar Assosiasiyası xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün növbəti sosial-mədəni və tibbi aksiya həyata keçirib
Revmatoid artritlə mübarizədə ümidverici yeni vasitə aşkar edilib
 Dövlət Gömrük Komitəsinin nümayəndəsi EAPCCT-nin 46-cı Beynəlxalq Konqresində iştirak edib   
Təcrübəli həkim Nərgiz Kərimova Milli İdman Tibb və Reabilitasiya İnstitutunda işə başlayıb
 Tərtər RMX tərəfindən hərəkət məhdudiyyətli uşaqların icbari dispanserizasiyası həyata keçirilir