Arxeoloqların yeni kəşfi qədim sivilizasiya və o dövrün ictimai sağlamlıq məlumatlarını öyrənməyə imkan verir
14.02.2024 11:45

Məşhur arxeoloq Emmanuel Lepagenin rəhbərliyi ilə alimlər bu yaxınlarda Misirdə heyrətamiz bir kəşf ediblər - onlar tarixdən əvvəlki uşaqların qalıqlarını aşkar ediblər. Bu kəşf Krallar Vadisi ərazisində mütəxəssislər qrupu tərəfindən aparılan hərtərəfli arxeoloji tədqiqat sayəsində mümkün olub.

Aztibb.az xəbər verir ki, “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) elmi jurnalında dərc olunan tədqiqat tarixdən əvvəlki cəmiyyət və onun uşaqlarla əlaqəsini dərk etməyimizə mühüm töhfədir. Qazıntılar zamanı tapılan qalıqlar təxminən eramızdan əvvəl 4000-ci illərə aiddir və bu, onları Misirdə indiyə qədər tapılan ən qədim uşaq qalıqlarından birinə çevirir.

Bu tapıntının əsas xüsusiyyətlərindən biri də qalıqların təkcə yeni doğulmuş uşaqlara deyil, yetkin yaşlı uşaqlara da aid olmasıdır. Bu, alimlərə qədim misirlilərin uşaqları ilə necə davrandıqları və kiçik insanların ölümü ilə bağlı hansı ritualları yerinə yetirdikləri və ölüm səbəbləri barədə fərziyyələr irəli sürməyə imkan verir.

Arxeoloqlar qalıqların kiçik gil qablara yerləşdirildiyini aşkar ediblər ki, bu da qədim misirlilərin uşaqları üçün müəyyən dəfn mərasimləri yerinə yetirdiyini göstərir. Bu onu göstərə bilər ki, o dövrdə uşaqların cəmiyyətdə özünəməxsus yeri vardı və onların ölümü rituallarla müşayiət olunurdu.

Qalıqların sonrakı təhlili elm adamlarına bu uşaqların ölümünə səbəb ola biləcək bəzi xəstəlikləri və xəsarətləri müəyyən etməyə imkan verib. Onlardan bəzilərinin malyariya kimi yoluxucu xəstəliklərdən əziyyət çəkməsi, bu xəstəliklərin o dövrdə adi olduğunu göstərir. Digər uşaqlarda, ehtimal ki, qəza və ya zorakılıqla bağlı fiziki travma əlamətləri müşahidə olunub.

Bu kəşf qədim Misir cəmiyyəti və onun uşaqlara münasibəti haqqında anlayışımız üçün çox böyük təsirə malikdir. Bu, bizə bu qədim sivilizasiyanın tarixini daha dərindən öyrənməyə və onun mədəniyyəti, inancları və adət-ənənələrini öyrənməyə imkan verir. Bundan əlavə, bu tapıntılar gələcək tədqiqatlar üçün başlanğıc nöqtəsi ola bilər və qədim dövrlərdə uşaq təbabəti və ictimai sağlamlıq haqqında biliklərimizi genişləndirməyə kömək edə bilər.

PNAS jurnalında dərc edilən araşdırmanın nəticələri bütün dünya alimlərinin böyük marağına səbəb olub. Onlar bu kəşfin əhəmiyyətini və onun arxeologiya, antropologiya, tibb və tarix daxil olmaqla müxtəlif elm sahələrinə potensial təsirini qəbul edirlər.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Anar Bayramov səhiyyə naziri təyin edilib
TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyinə verilib
       Azərbaycanlı həkim beynəlxalq nüfuza malik fəxri ada layiq görülüb             
Teymur Musayev səhiyyə naziri vəzifəsindən azad edilib, Baş nazirin müavini təyin olunub
Cərrah-transplantoloq Kamran Beydullayev - Peşəkar həkimlərimizi tanıyaq! 
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında laparoskopik sol tərəfli hemikolektomiya əməliyyatı uğurla icra olunub
 Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının həkim-ginekoloqu beynəlxalq konfransda poster təqdim edib   
İnfarktdan sonra ürəyi zədələnmələrdən qorumağın yolu tapılıb   
 ATU-da “III Pediatrik Otorinolarinqologiya” konfransı keçirilib   
 ATU tələbəsi IAC 2026-da ölkəmizi uğurla təmsil edib   
 Azərbaycan Tibb Universitetinin kollektivi Sumqayıtda məzun şəhidlərin məzarlarını ziyarət edib   
 Mərkəzi Gömrük Hospitalı gələcəyin tibb mütəxəssislərinin yetişdiyi klinik tədris baza   
 Azərbaycan Tibb Universiteti ilə “AzerMDS” arasında əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlayır   
Ağdaşın Əmirarx kəndində tibbi aksiya: 31 nəfər kənd sakini müayinə olunub  
Zəngin iş təcrübəsinə malik həkim - Tofiq Quliyev