Arxeoloqların yeni kəşfi qədim sivilizasiya və o dövrün ictimai sağlamlıq məlumatlarını öyrənməyə imkan verir
14.02.2024 11:45

Məşhur arxeoloq Emmanuel Lepagenin rəhbərliyi ilə alimlər bu yaxınlarda Misirdə heyrətamiz bir kəşf ediblər - onlar tarixdən əvvəlki uşaqların qalıqlarını aşkar ediblər. Bu kəşf Krallar Vadisi ərazisində mütəxəssislər qrupu tərəfindən aparılan hərtərəfli arxeoloji tədqiqat sayəsində mümkün olub.

Aztibb.az xəbər verir ki, “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) elmi jurnalında dərc olunan tədqiqat tarixdən əvvəlki cəmiyyət və onun uşaqlarla əlaqəsini dərk etməyimizə mühüm töhfədir. Qazıntılar zamanı tapılan qalıqlar təxminən eramızdan əvvəl 4000-ci illərə aiddir və bu, onları Misirdə indiyə qədər tapılan ən qədim uşaq qalıqlarından birinə çevirir.

Bu tapıntının əsas xüsusiyyətlərindən biri də qalıqların təkcə yeni doğulmuş uşaqlara deyil, yetkin yaşlı uşaqlara da aid olmasıdır. Bu, alimlərə qədim misirlilərin uşaqları ilə necə davrandıqları və kiçik insanların ölümü ilə bağlı hansı ritualları yerinə yetirdikləri və ölüm səbəbləri barədə fərziyyələr irəli sürməyə imkan verir.

Arxeoloqlar qalıqların kiçik gil qablara yerləşdirildiyini aşkar ediblər ki, bu da qədim misirlilərin uşaqları üçün müəyyən dəfn mərasimləri yerinə yetirdiyini göstərir. Bu onu göstərə bilər ki, o dövrdə uşaqların cəmiyyətdə özünəməxsus yeri vardı və onların ölümü rituallarla müşayiət olunurdu.

Qalıqların sonrakı təhlili elm adamlarına bu uşaqların ölümünə səbəb ola biləcək bəzi xəstəlikləri və xəsarətləri müəyyən etməyə imkan verib. Onlardan bəzilərinin malyariya kimi yoluxucu xəstəliklərdən əziyyət çəkməsi, bu xəstəliklərin o dövrdə adi olduğunu göstərir. Digər uşaqlarda, ehtimal ki, qəza və ya zorakılıqla bağlı fiziki travma əlamətləri müşahidə olunub.

Bu kəşf qədim Misir cəmiyyəti və onun uşaqlara münasibəti haqqında anlayışımız üçün çox böyük təsirə malikdir. Bu, bizə bu qədim sivilizasiyanın tarixini daha dərindən öyrənməyə və onun mədəniyyəti, inancları və adət-ənənələrini öyrənməyə imkan verir. Bundan əlavə, bu tapıntılar gələcək tədqiqatlar üçün başlanğıc nöqtəsi ola bilər və qədim dövrlərdə uşaq təbabəti və ictimai sağlamlıq haqqında biliklərimizi genişləndirməyə kömək edə bilər.

PNAS jurnalında dərc edilən araşdırmanın nəticələri bütün dünya alimlərinin böyük marağına səbəb olub. Onlar bu kəşfin əhəmiyyətini və onun arxeologiya, antropologiya, tibb və tarix daxil olmaqla müxtəlif elm sahələrinə potensial təsirini qəbul edirlər.

Səadət Məmmədova
Müəllifin digər yazıları
ÇOX OXUNANLAR
Naxçıvanın Babək rayonunda növbəti tibbi müayinə aksiyası keçirilib
Könüllü qanvermə praktikası müasir transfuzologiyada qan təhlükəsizliyinin təmin olunmasının ən effektiv modelidir - MÜSAHİBƏ
Göygöl Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında könüllü qanvermə aksiyası
Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun əməkdaşı Çində beynəlxalq seminarda iştirak edir
Mərkəzi Gömrük Hospitalının terapevti Mədəniyyət TV-nin “Səhərçağı” proqramına müsahibə verib
Burun tənəffüsünün pozulmasından əziyyət çəkən pasiyent üzərində müasir endoskopik cərrahi əməliyyat uğurla icra olunub
Xəstəxanadaxili infeksiyaların qarşısının alınması səhiyyə xidmətinin keyfiyyətinin əsas prioritetlərindən biridir
Ağdərə rayonu Vəngli kəndində yaşayan sakinlərin səyyar tibbi aksiyası həyata keçirilib
Mərkəzi Klinikanın əməkdaşlarına Fəxri fərmanlar təqdim olunub
Xroniki bel ağrılarında müasir fizioterapiya yanaşmaları
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında mürəkkəb açıq ürək əməliyyatı uğurla həyata keçirilib
 Goranboy RMX-da könüllü qanvermə aksiyası keçirilib
 Yüksək riskli hamiləlik uğurla sonlandırıldı   
Beyləqan RMX-nın tabeliyindəki kənd həkim və kənd tibb məntəqələrinin işçiləri tərəfindən ev ziyarətləri davam etdirilir